De voors en tegens van meten

Sinds in de bedijfslevenbrief de doelstelling van 2,5% innovatiegericht inkopen is opgenomen, zijn er regelmatig vragen of verschillende overheidsorganisatie voldoen aan het percentage en waar aan het budget van 2,5% wordt uitgegeven.  Dat laatste is meestal nog goed te beantwoorden met vaak ook wel aansprekende voorbeelden.  De eerste vraag is lastiger, omdat zowel de grondslag als het deel van de uitgaven wat je mag meetellen nog niet eenduidig is gedefinieerd.

Er wordt dan ook flink gezocht op welke wijze de doelstelling meetbaar kan worden gemaakt. Dat heeft voordelen, maar ook nadelen. Als voordelen uiteraard accountability, inzicht en transparantie.  Daarnaast zou je ook kunnen gaan vergelijken, als je het instrument gebruikt om organisaties of organisatieonderdelen te vergelijken.  En nog een stap verder kan zijn om er ook beloningsstructuren aan te koppelen.

Tegengeluiden zijn er ook. Exact meten kan averechts werken. Het gaat om de beweging richting een meer en innovatievere inkoop door de overheid, niet om de vraag of het nu 2,4% of 2,8% is geweest. Wat ik hierin interessant vond is de inaugele rede van Ed Vosselman, over de dynamiek van accounting en control. Ook hij geeft aan dat prestatiemeten tot een paradox kan leiden. "Toepassing van presetatiemeten kan zijn dat de prestatie van een organisatie via sociale verschraling negatief wordt beinvloed."

Meten is weten, zolang het maar wel een middel blijft en geen doel op zich wordt.

10 jaar later - goed om te zien dat er toch veel gebeurd is in innovatie- en inkoopland.

Bij het opruimen van mijn studeerkamer aan het eind van het jaar kwam ik nog een tweetal rapporten tegen van het Innovatieplatform, die allebei nauw raken aan de thema's waar ik nu mee bezig ben. Allereest het document 'innovatie in maatschappelijke sectoren' uit april 2007, en daarnaast het advies 'grenzen zoeken, grenzen verleggen' uit 2005.  Beide rapporteren zijn van voor mijn periode bij het Innovatieplatform. Toch werd ik al lezend wel blij.  Veel adviezen zijn inmiddels geimplementeerd.  Het kan natuurlijk altijd beter en sneller, maar het laat mij in ieder geval zien dat er in ieder geval  beweging in het denken en werken zit.

Allereerst het advies 'innovatie in maatschappelijke sectoren'. In het hoofdstuk over innovatie bij vraagsturing en aanbestding zijn een tweetal adviezen opgenomen.  Allereerst het werken met experimenten met innovatieve aanbesteding, er wordt gepleit voor een SBIR-regeling. Die is er gekomen en inmiddels zijn we de volgende stap alweer aan het zetten met precommercial procurement (PCP).  Het tweede pleidooi in het advies is om meer met Business cases te werken, onder andere Willem Verbaan pleit hiervoor.  Ook dit is inmiddels gemeengoed. Bij de selectie van topsector Water projecten is er met business cases gewerkt en ook elderds binnen de overheid zie je dat businescases, ook als ze door andere partijen bij de overheid zijn ingediend, kansen krijgen.

Dan het advies 'grenzen zoeken, grenzen verleggen'. Hier wordt in hoofdstuk zeven een aantal stevige aanbevelingen gedaan over het inkoopbeleid van de overheid.
1 - Hanteer launching customership als expliciete doelstelling.  Is gerealiseerd in de bedrijfslevenbrief van het Kabinet Rutte 1. Ook de genoemde 2,5% doelstelling is hierin opgenomen.
2- Gebruik Juridische ruimte om innovatieveorderend in te kopen.  Van de vijf subdoelstellingen zijn er vier gerealiseerd.  De laatste betreft het pleidooi om juridische belemmeringen op te ruimen.  Ook hier is de afgelopen jaren veel gedaan, maar het opruimen van de ene belemmering betekent dat er weer nieuwe opkomen, hier blijft dus werk te doen.
3 - Verbeter toegeang inkoop en aanbestedingsbeleid van de overheid.  De ene aanbestedingsportal is inmiddels gerealiseeerd en ook daarnaast is hier heel veel aandacht aan besteed.
4 - Laat meer kennis inkopen bij innovatief MKB door SBIR.  Ook dit is gedaan, en zoals ik net al aan gaf lopen er nu ook al diverse precommercial procurement (PCP) trajecten
5- Versterk het strategisch vermogen bij inkoop. Ook hier zijn grote slagen gemaakt, en de aanbeveling om aan categoriemanegement te gaan doen bij de overheid is gerealiseerd.

Als je zo terug kijkt is er een hoop gebeurd.  Wat zijn dit jaar de adviezen waarvan we over 10 jaar kunnen concluderen dat ze echt een verschil gemaakt hebben?

Voortgangsrapportage Topsectoren en Innovatiegericht Inkopen gepubliceerd

Afgelopen woensdag was de innovatieconferentie van het ACTI in de Ridderzaal. Tijdens deze conferentie zijn de Nederlandse Kennis en Innovatiecontracten ondertekend.  Tegelijkertijd werden ook de voorgangsrapportage voor de topsectoren, en de voortgangsrapportage Innovatiegericht Inkopen naar de tweede kamer gestuurd.

Ik ben erg trots op de voortgang en het resultaat dat we de afgelopen jaren geboekt hebben met Innovatiegericht Inkopen binnen en buiten Rijkswaterstaat. De voortgangsrapportage Innovatiegericht Inkopen schrijft ook over Rijkswaterstaat dat 'Rijkswaterstaat het instrumentarium innovatiegericht inkopen een volwaardig onderdeel van het markt- en inkoopbeleid maakt, en er ontstaan inkoop- en samenwerkingsarrangementen met marktpartijen en kennisinstellingen om gericht invulling te geven aan de geformuleerde innovatieopgaven. Tot slot wordt er gericht gewerkt aan het opruimen van belemmeringen voor het toepassen van innovaties'

Volgens mij is dit een prachtig compliment van het Kabinet aan Rijkswaterstaat. Ook de topsector Water spreekt in haar voortgangsrapportage nogmaals het belang uit van het doorpakken op Innovatiegericht Inkopen. Ik zie er naar uit om daar mee aan de slag te gaan, medestanders zijn van harte welkom.

 

Stilte voor de storm - druk najaar op komst

Als ik naar de agenda kijk dan zijn er nog twee rustige weken te gaan. Daarna komen er veel mensen terug van vakantie en begint het weer flink druk te worden.  Dit najaar staat de afsluiting van twee intensieve trajecten op de planning. Allereerst is er de besluitvorming over de innovatieopgave van Rijkswaterstaat, een traject waarin Rijkswaterstaat in een interactief proces met medeoverheden, marktpartijen en kennisinstellingen haar eigen innovatieopgave tot 2020 heeft geformuleerd. De vaststelling ervan is een belangrijke mijlpaal voor het innovatieprogramma van Rijkswaterstaat.

Dat geldt ook voor het beleidskader innovatiegericht inkopen. Ook het vaststellen van dit nieuwe inkoopbeleid staat dit najaar op de planning, als afronding van een proces van twee jaar. Het is mooi om nu al te zien hoe inkoop en innovatie elkaar steeds beter lijken te vinden, dat biedt perspectief voor de komende jaren.

Ik hoef niet bang te zijn dat we met de afronding van deze trajecten in een gat vallen.  Begin september staat een externe gesprekronde gepland langs verschillende partijen in de bouwsector en de financiele sector. We zijn nog aan het nadenken over een nieuwe visie op testen vanuit Rijkswaterstaat, er wordt nagedacht over de financiering van innovatie bij Rijkswaterstaat en de invulling van de 2,5% doelstelling uit de bedrijfslevenbrief.  Verder moeten we het innovatieprogramma opnieuw verbinden aan de organisatie en zal ook mijn nieuwe afdeling innovatie en markt zijn positie en doelen moeten gaan realiseren.

Het wordt een mooi maar druk najaar.

Innovatiegericht inkopen in de infrastructuursector

Op welke wijze kunnen we innovatiegericht inkopen in de infrastructuursector stimuleren? Dat was het thema van de workshop innovatiegericht inkopen tijdens het najaarscongres van de innovatietafel infrastuctuur. Na een plenaire introductie over de doelstelling van innovatiegericht inkopen, namelijk het voldoen aan het streefpercentage van 2,5% innovatiegericht inkopen zoals dit is beschreven in de Bedrijfslevenbrief van het Kabinet Rutte 1, is er in groepen verder gesproken over de kansen en belemmeringen voor innovatiegericht inkopen in de infrasector.

Tijdens de sessie ontstaat een interessante discussie naar aanleiding van de plenaire presentatie eerder die middag over standaardisatie in de procesindustrie. Want is een standaard nu belemmerd voor innovatie, of resulteert innovatie juist in een update van de standaard?

In het tweede deel van de workshop zijn een tweetal acties gedefinieerd die wellicht verder opgepakt kunnen worden richting de innovatie estafette 2013:

Recht om standaarden of normen te challengen tijdens of voor een aanbesteding. Standaarden en normen zijn gebaseerd op de kennis van gisteren, deze werken vaak belemmerend voor innovatiegericht inkopen. Het moet mogelijk worden om ruimte te creëren voor innovatieve producten door een standaard die ‘verouderd’ is ter discussie te stellen. Deze actie past in een tendens naar meer precommerciële afstemming.


Het introduceren van flexibiliteit in langlopende concessies. Innovaties hebben een stuk onzekerheid in zich, zeker op de lange termijn. Door de termijn van de concessie te flexibiliseren kan er een stukje maatwerk geleverd worden op het risico dat een innovatie niet gedurende de looptijd van een concessie kan worden terug verdiend.

De climax na de hele drukke zomer

Deze week was de ontknoping na hele drukke zomer, de presentatie van de bedrijfslevenbrief door het Kabinet.  Afgelopen dinsdag is de brief door de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie gepresenteerd in het bioscience park in Leiden. 
Na een zomer (te) hard doorwerken geeft de presentatie toch een stuk voldoening. Het was een intensieve vakantie periode, maar ook bijzonder om deel uit te mogen maken van het team dat deze brief heeft getrokken.

De brief is positief ontvangen in het veld. Onder andere VNO-NCW en MKB Nederland reageren positief. Veel aandacht van de pers, onder andere het Financieel Dagblad, de Telegraaf en Nu.nl komen met reacties. Ook op de landelijke radiozenders veel aandacht voor de bedrijfslevenbrief.

Eén dag na de presentatie heeft ook Rijkswaterstaat positief gereageerd op de brief.  In een reactie in de Cobouw laat de DG-Rijkswaterstaat Jan Hendrik Dronkers weten: 'Rijkswaterstaat wil als grote inkoper graag het voortouw nemen om de innovatieve en competitieve kracht van de bouw verder te helpen ontwikkelen.'   Een goede reactie en ik kijk er naar uit om hier weer verder mee aan de slag te gaan.

Nu de brief af is ga ik ook mijn opdracht bij EL&I afronden. De komende weken staan voornamelijk in het teken van de innovatie-estafette op 4 oktober in Rotterdam.  Daarnaast ben ik bezig met het afronden van mijn werkzaamheden bij EL&I en bij de bestuurskern van IenM.  Na 3 jaar ga ik ook mijn werkzaamheden bij corporate kennis, innovatie en strategie afronden om tijd vrij te maken voor een nieuwe uitdaging.

Komende week staan ook nog twee interessante sessies op de agenda. Komende dinsdag ben ik aanwezig bij de expertgroep Markt van Rijkswaterstaat. Dit is een panel waarin toonaangevende mensen uit de markt aangevuld met topadviseurs uit Rijkswaterstaat meedenken over marktvraagstukken.  Komende dinsdag gaan we het hebben over de vraag hoe Rijkswaterstaat kan ondersteunen bij de business cases uit het topsector Water rapport. Woensdag vindt overleg plaats met EL&I en Pianoo om te kijken hoe we de passages uit de bedrijfslevenbrief over innovatiegericht inkopen door de overheid verder kunnen oppaken.

Na 4 oktober ga ik samen met Danielle een maand richting Florida. Eerst een aantal weken trekken door de staat, om vervolgens te eindigen op de Florida Keys. Heerlijk! Alle tips welkom.

Bedrijfslevenbrief gepresenteerd door Kabinet

Gisteren is de bedrijfslevenbrief gepresenteerd door het kabinet.  Een mooi resultaat na een zomer keihard werken, ik ben trots dat ik heb mogen meewerken aan deze brief.  Nu enkele dagen genieten van alle reacties in de pers.  

Topgebieden, topsectoren en topprestaties

De laatste weken zijn weer erg druk geweest.  In Den Haag leek het na publicatie van de bedrijfslevenbrief weer even wat rustiger, maar inmiddels moet er weer veel geregeld worden voor de topsectoren. Hoe gaan we als Infrastructuur en Milieu samen met de collega's van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie de samenwerking vormgeven en organiseren bij de topsectoren die voor ons belangrijk zijn? Genoeg te doen dus.
Binnen het departement spelen ook nog de nieuwe strategische kennis- en innovatieagenda. Deze krijgt een update dit jaar.  En bij Rijkswaterstaat is men druk om het corporate Innovatieprogramma Rijkswaterstaat op te zetten.  Leuke ontwikkelingen om bij te adviseren, die wel de nodige tijd en energie vragen.   Tot slot begint ook de volgende innovatie-estafette zich aan te kondigen. Inmiddels begin langzaam aan de eerste vragen hierover weer binnen te druppelen.

In de directie in Den Haag is er de nodige dynamiek. Enerzijds zie je dat collega's om zich heen aan het kijken zijn, omdat wel duidelijk is dat er bij de centrale diensten het nodige gaat veranderen. Anderzijds gaat het werk gewoon door, en komen er nieuwe uitdagingen langs. Zo zijn we aan het kijken of de directie mee kan doen aan een pilot voor het nieuwe werken binnen het departement.  Veel beweging daar dus, voor mijzelf bijzonder om dat mee te maken.

Bij Rijkswaterstaat nadert de aanbesteding van de verkeerscentrale het einde. Eind maart passeert de datum tot wanneer de gegadigden vragen mogen stellen en enkele weken later moeten de aanbiedingen binnen zijn. Nog een maandje dus. Ons eigen team was de laaste weken erg druk  i.v.m. een aantal zaken die mee moesten in de Nota van Inlichtingen. Ik ben erg trots op mijn team. Zowel individueel en als team heeft ieder top gepresteerd toen de deadlines in zicht kwamen. 

Bedrijfslevenbrief beschikbaar.

De afgelopen weken heb ik hem al vaak genoemd, maar inhoudelijk weinig gezegd. Inmiddels de bedrijfslevenbrief beschikbaar.  Na de Ministerraad is de bedrijfslevenbrief aangekondigd door de Minister van EL&I

De komende weken zal er waarschijnlijk ook meer duidelijk worden over de invulling van de 'topteams'.