De Campagne komt op gang

De afgelopen week was het iets rustiger op het verkiezingenfront. Maar het weekend maakte dat weer helemaal goed.


Allereerst was daar opeens vrijdag toch nog het verkiezingsprogramma van de PVV. Ook als het niet om integratie gaat heeft de partij nu zijn standpunten kenbaar gemaakt. En het moet gezegd worden. Communicatief is het één van de betere programma. “ AOW op 65 en geen dag later” . Dat zijn slogans die blijven hangen bij de kiezer. Verder probeert de PVV vooral stemmen weg te trekken bij de christelijke partijen, door zeer sterk in te zetten op de Joods-Christelijke traditie van Nederland.

Verder stond het weekend bol van de partijcongressen. CDA, PvdA, VVD, D66, CU en de PvdD waren allemaal bij elkaar. Twee wil ik er apart noemen. De PvdD, bijzonder dat in een democratische partij het partijcongres besloten is.

Tot slot het Partijcongres van het CDA hier waren bijna 1000 amendementen op het concept-partijprogramma. Niet zo vreemd, want de kwaliteit van het programma was niet bepaald hoog. Hopelijk biedt het definitieve programma iets meer duidelijkheid over wat het CDA nu echt wil. Dat is er twee dagen later nog steeds niet, kennelijk veel aagenomen amendementen die verwerkt moeten worden.

Op internet gaat al het gerucht dat het congres voor 11 miljard aan infrastructuur heeft toegevoegd aan het programma. Iedere regio zijn eigen weg. Bouwers, er is hoop. Waar ik zelf heel benieuwd naar ben is het standpunt over de provincies en over de waterschappen van het CDA. Dat kon straks misschien wel eens doorslaggevend gaan zijn voor deze bestuurslagen.

Om nog even bij provincies en waterschappen te blijven, er lijkt een mediaoorlog te ontstaan tussen deze twee bestuurslagen. Welke laag opereert nu efficiënter. Er gaat geen dag voorbij of ik kom interviews of artikelen tegen waarin bestuurders roepen dat die andere laag toch echt bij hen ingelijfd moet worden.



Nog vijf weken. Volgende week begint het verkiezingsreces. Dan kan de campagne echt los.

Gedoe rond het middenbestuur

Nu alle verkiezingsprogramma's bekend zijn, en heroverwegingsrapporten wel zo ongeveer doorgenomen zijn is het interessant om te kijken wel thema's nu de discussie beheersen.

Een hele interessante is wel de discussies rondom het Middenbestuur. De provincies lijken ervoor gekozen te hebben om de aanval in te zetten. Eten of gegeten worden.  Zo hebben de 3 Noordelijke provincies volgens het NRC de Staatssecretaris van BZK per brief voorgesteld om taken van het Rijk over te nemen. Het gaat hierbij om de activiteiten van de Dienst Landelijk Gebied en de droge activiteiten van Rijkswaterstaat Noord-Nederland.  De uitspraken resulteren al meteen in een botsing tussen de provincies zelf, maar wie het artikel goed leest ziet dat de ambitie wel degelijk staat.

Wat ik nog veel opvallender wordt is dat in de officiele publicaties van de provincies ook openlijk gesolliciteerd wordt naar de rijksdiensten. De provincie Utrecht adverteert in de regionale dagbladen, met gemeenschapsgeld!, voor een middenbestuur met daarin delen van Rijkswaterstaat en de waterschappen

Deze week was ik ik bij een sessie over de heroverwegingen, georganiseerd door het Centrum voor procesversnelling. Leuke bijeenkomst, waarin Peter van der Knaap, directeur bij de Rekenkamer, de voorstellen uit de heroverwegingsrapporteren probeerde te plaatsen in lange termijn dynamieken. Hoe kan het momentum dat er nu rondom de bezuinigingen en verkiezingen zit, lange termijn trends versnellen of vertragen?  Hypotheekrente aftrek is er bijvoorbeeld één waar na jaren van discussie (en stiltes tussendoor) nu wellicht wel een doorbraak kan komen.  Als je op deze manier kijkt kan ook nu de dynamiek rijp zijn om de ordening van de overheid eens goed aan te pakken. Het momentum is er, of er ook doorgepakt gaat worden hangt voornamelijk af van de nieuwe coalitie.

Over Verkiezingsprogramma's, mobiliteit, water en openbaar bestuur

Allereerst iedereen bedankt met de vele felicitaties voor mijn verjaardag. Na weer wat te zijn bijgekomen van het grote feest en het lezen van alle heroverwegingsrapporten zijn inmiddels ook alle verkiezingsprogramma’s over ons uitgestort. De SP, groenlinks en het CDA hadden hun verkiezingsprogramma al geleverd, hier heb ik al eerder over geblogd. De afgelopen weken is er een stroom aan programma’s opgeleverd en zijn van bijna alle partijen de programma’s gereed. Bijna alle, het programma van de SGP volgt nog en van de PVV is nog niet bekend of en wanneer er een verkiezingsprogramma komt.



Allereerst het verkiezingsprograma van D66. Duidelijke keuzes, op alle gebieden. Hypotheekrente-aftrek, betalen per kilometer en AOW. Kennis, Innovatie en duurzaamheid als belangrijke speerpunten. Voor mij persoonlijk erg aansprekend. Duurzaamheid wordt ook goed uitgewerkt in het thema mobiliteit, als het gaat om biobrandstoffen, duurzame mobiliteit en schonere auto’s. Als het gaat om het middenbestuur kiest D66 voor het opschalen van provincies tot sterke landsdelen en een slanke rijksoverheid.


Ook de PvdA heeft haar verkiezingsprogramma uitgebracht. Samen met het CDA strijdt de PvdA om de titel van meest abstracte verkiezingsprogramma. Verder valt op dat er ‘relatief weinig’ bezuinig wordt, het huishoudboekje op orde is kennelijk niet zo belangrijk. Een interessante gedachte vind ik wel het voorstel om de uitvoeringsorganisaties te clusteren. Op fysiek terrein kan ik hier iets van maken met RWS, ProRail, Tennet, RGD, DLG en Staatsbosbeheer. Vele combinaties zijn hier mogelijk, mooie set afkortingen trouwens. Snapt iedereen het nog?


Het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie bevat weinig verrassing, het past bij de partij. Wat ik wel noemen is de aandacht voor het actieplan spoort. Bestuurlijk kiest de CU voor drie bestuurslagen, met als aandachtgebied voor de provincie de fysieke leefomgeving. Dit betekend op Rijksniveau dat VenW, VROM en delen van LNV samen kunnen gaan in één departement. Verder wil de CU ProRail onder brengen bij Rijkswaterstaat, zodat er één beheerder voor alle infrastructuur ontstaat.


Bij Trots op Nederland herken ik in het verkiezingsprogramma heel erg veel van de Amerikaanse gedachte van de kleine overheid. Concentreren op kerntaken. Toch is dit niet helemaal consistent doorgevoerd. Op mobiliteitsgebied moeten de belangrijkste verkeersaders 8-baans worden (Leuke klus hoor). Maar tevens moet het Kwartje van Kok worden teruggegeven. Ik ben dan ook benieuwd naar de financiële doorrekening van dit programma. Een heel opvallend voorstel is het onderbrengen van de waterschappen bij Rijkswaterstaat. Een monsterklus met als resultaat een gigantische organisatie (Hoeveel fte’s zouden dat wel niet zijn). Rijkswaterstaat wordt nu al een koninkrijk genoemd, na deze fusie hebben we het zeker over een keizerrijk.


Tot slot de VVD. Deze partijen trekt in haar verkiezingsprogramma € 500 miljoen meer uit voor mobiliteit en neemt daarin wel een afwijkend standpunt in ten opzichte van de overige partijen. Bestuurlijk wordt gekozen voor sterke provincies, met hele specifieke taken en mogen de waterschappen blijven bestaan (hoewel het bestuur van het waterschap niet meer direct verkozen wordt). Verder is de VVD niet geheel onverwacht tegen de kilometerheffing.

Tot slot de SGP. Deze partij presenteert het programma op 19 april.

Nu bijna alle programma’s bekend zijn blijken ondanks alle bezuinigingsperikelen de klassieke links-rechts verschillen op het gebied van mobiliteit niet al teveel te zijn veranderd. Links heeft een accent op OV,  rechts investeert in asfalt. Voor betalen per kilometer valt tot slot op dat de weerstand vooral aan de flanken zit.


Interessanter zijn de standpunten rondom de inrichting van het openbaar bestuur. Zowel op Rijksniveau, op niveau van het middenbestuur (zowel provincies als waterschappen) of de uitvoeringsorganisaties zijn er veel verschillende ideeën. Ik vind het ook lastig daar nu al een lijn of clustering in te trekken. Dit veld verdient een nadere analyse. Wordt vervolgd dus.