Aan de bak - marktconsultatie

 De afgelopen weken is het druk geweest op het werk.  Naast een lopende aanbestedingsprocedure is deze week de marktconsultatie voor de realisatie van de V&R Geluidsschermen A10-Noord online gegaan.  Hoe kunnen we als sector, dus rijkwaterstaat en markt, zo snel mogelijk deze geluidsschermen vervangen.

Benieuwd of uit deze consultatie nog ideeen komen die helpen om het project nog meer te versnellen.

EIP Water conferentie - de rol van de staat bij Innovatie

Het was al even geleden dat ik op een Europese Conferentie ben geweest, maar begin Februari was het weer eens zover.  Het was ook om hoek, want in Leeuwarden mocht ik deelnemen aan de EIP water conferentie 2016.

Een veelbelovend programma, met Minister Schultz als voorprogramma, ik heb nog aan de speech meegewerkt.  Een goed overigens prima verhaal waarin de Afsluitdijk een prominente rol in nam.  Toch was het podium deze dag voor absoluut voor Mariana Mazzucato.  Zij is bekend van 'De slimme staat', waar ik al eerder een blog over schreef.

De reis naar Leeuwarden was het absoluut waard, live is het verhaal nog sterker dat in haar Ted-talk.  Zij legt heel duidelijk uit hoe zij onderbouwd dat de overheid investeert en het bedrijfsleven profiteert. Consequentie hiervan is dat de overheidsuitgaven in Kennis en Innovatie dalen, omdat de winsten van succesvol innovatie aan de private markt neerslaan en we sinds een jaar of 15 een race naar de bodem hebben in de belastingsregimes tussen landen.  Ook het statement dat Iphones, Google en Facebook volledig gebaseerd zijn op technologie die in overheidsopdracht ontwikkeld is, maar dat dit verhaal nooit zichtbaar gemaakt wordt, is heel herkenbaar.  Mariana heeft ook stevige kritiek op het topsectorenbeleid in Nederland.  Daar zouden we echt nog eens goed naar moeten kijken.



Tijdens de conferentie veel bekenden gesproken. Zowel vanuit mijn departementale netwerk, uit mijn topsectorentijd en vanuit mijn huidige functie bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma.  Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is ook een mooi voorbeeld van anticiperen op klimaatveiligheid.  Zoals de Minister zie, prepair rather than repair.  Overstromingen door heel Europa laten zien dat waterveiligheid belangrijk is.

De conferentie is afgesloten met de Leeuwarden Declaration. Een mooie ambitie om aan innovatie in de watersector te blijven werken.

Er toe doen

Deze week was een week waarop je continu de bevestiging krijgt dat je werk er toe doet. Uiteraard weet je dat van jezelf.  Maar er zijn natuurlijk altijd periodes waarin het werk wat meer op de achtergrond plaats vind en minder zichtbaar is. Deze week was het werk juist heel erg zichtbaar.

Dat begon eind vorige week al met de start van de bestuurlijke consultatie voor het HWBP.  Een druk bezochte bijeenkomst in Den Haag, waar zowel Roald Laperre als de Deltacommisaris uitdrukkelijk aandacht vroegen voor Innovatie. De volgende dagen prominente artikel in de Cobouw (link artikel 1, link artikel 2). Het artikel over 'zorgen over capaciteit' heeft er al in geresulteerd dat er nagedacht wordt hoe we de instroom uit het hoger onderwijs omhoog kunnen krijgen.

Halverwege de week zat een dubbel hoogtepunt. Allereerst de presentatie van een nieuwe marktvisie voor de bouwsector. Prachtig initiatief, zijdelings bij betrokken geweest en intensief meebeleefd.  Goed om te zien hoe dit dan opgepakt en gelanceerd wordt. Komend jaar gaan we aan de slag binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma samen met onze partners om ook op dit vlak weer stappen te zetten.

Ook deze week. De herdenking van de Zuiderzeevloed in 1916.  Met in Spakenburg en in Marken grote herdenkingen. Ook op TV aandacht aandacht met een prachtig programma van de NOS over '100 jaar na de zuiderzeevloed.  Prominente rol voor Bas Jonkman en ook hier de Deltacommisaris als ambassadeur voor Innovatie. Ook een prominente rol voor de Afsluitdijk in dit programma. Daarmee hebben we mijn hele werkpakket wel zo ongeveer gehad.

Het was een mooie relevante week.

De slimme staat

Deze maand een mooie uitzending van tegenlicht over de rol van de overheid bij Innovatie.  Gebaseerd op het gedachtegoed van Mariana Mazzucato uit 'the entrepreneurial state'  Mooie uitzending waarin de rol van de overheid goed wordt belicht. Jammer dat het aan het eind weer over de kosten gaat, in plaats van over de vraag hoe we als publieke en private sector gezamenlijk innovatie blijven aanjagen.

Naar aanleiding van deze uitzending heb ik de nodige vragen gehad.  De overheid heeft een rol in innovatie, en dat laat de dagelijkse werkelijkheid ook wel zien.  Het is ook geen tegenstelling tussen overheid en markt, maar het gaat om het samenspel tussen beide.

Bekijk hier de gehele uitzending.

Samenwerkingsovereenkomst HWBP en topsector Water ondertekend

Vorige week is tijdens de markt- en kennisdag in Schoorl  de samenwerkingsovereenkomst tussen het Hoogwaterbeschermingsprogramma en de Topsector Water ondertekend.  De opkomst op de marktdag was groot en het resultaat van de Markt- en Kennisdag die in het teken stond van 'het Nieuwe Deltawerken' mocht er wezen.

De weergave van de dag is prachtig vastgelegd in deze bijlage, die u zeker niet mag missen.

Prototypes voor Infrasector

Prototypes voor de infrasector, een mooie pakkende titel voor de alternatieve marktvisie die jongeren aan het schrijven zijn voor Rijkswaterstaat én de sector. De afgelopen maanden heb ik van de zijkant het proces gevolgd, en ik wil best toegeven dat ik nieuwsgierig was, wat er nu uit zou komen.  Inmiddels zijn de eerste prototypes beschikbaar, en dat is een interessante en leerzaam overzicht geworden, een must om even op deze site te kijken en een aantal pitches te zien.

Mijn persoonlijke favoriet staat hieronder. Briljant en ook een mooi voorbeeld van de cultuurverandering of verandering van mindset die echt nodig is om de volgende start te maken.

Ook een nadenkertje: Van de groep aanwezige jongeren uit de bouwsector, las niemand de Cobouw. Een voorteken voor dit medium, en toch een begrip in de bouwsector is?

Verslagen RWS Marktvisiecafes online

De nieuwe marktvisie van Rijkswaterstaat is een van de speerpunten geweest van Rijkswaterstaat in 2015. Ik krijg er ook veel vragen over.  De afgelopen maanden zijn er door Rijkswaterstaat  'marktvisiecafes' georganiseerd.  De verslagen van de cafes zijn nu beschikbaar een geven 'een' beeld van de onderwerpen die aan de orde zijn geweest.

Hoe het proces er de komende maanden uit zal zien is te lezen in deze brochure.

Rol van de overheid bij innovatie

Het blijft een bijna fundamentele discussie, wat is de rolverdeling tussen overheid en bedrijfsleven als het gaat om Innovatie. In het Topsectorenbeleid is het bedrijfsleven heel nadrukkelijk aan de top van de Gouden driehoek gepositioneerd.  En terecht, want veel innovatie komt uit het bedrijfsleven en het vermarkten van innovatie is ook bij uitstek een rol voor het bedrijfsleven.

En toch voelt het ook niet helemaal juist.  Heel veel fundamentele innovaties en systeemsprongen zijn door het bedrijfsleven groot gemaakt, maar als je op zoek gaat naar de kiem, kom je uiteindelijk toch bij de overheid uit.  Juist in die eerste, nog onzekere fase zijn de risico's vaak te groot voor de overheid. Dit prachtige artikel over de 'grootste uitvinder aller tijden' kwam ik in februari tegen, en heb ik sindsdien al diverse keren terug gepakt. Het mag op dit blog niet ontbreken.

Het is geen of-of discussie. Het is een samenspel tussen overheid, markt en bedrijfsleven. We moeten van een 'gouden driehoek' naar een 'gouden bal' die gaat rollen.  Dat begint met uit de fundamentele discussie komen en op basis van complementariteit gaan samenwerken en innoveren.

AWT - Overheid wees meer innovatiegericht

Met veel plezier heb ik deze week het advies van de Adviesraad voor Wetenschap en Technologiebeleid over 'waarde creëren uit maatschappelijke uitdagingen'. Daarmee geeft de AWT een aantal interessante adviezen aan de overheid over haar rol en verantwoordelijkheid in het innovatiedomein.

Interessant is dat de adviezen van de AWT niet nieuw zijn. Enkele weken geleden gaf Sandra Philippen, hoofdredacteur van ESB, een lezing op de leergang waar ik aan deel neem, met als kernboodschap dat het niet de markt is maar de overheid die nieuwe markten creëert. In haar blog is een korte versie van haar lezing te vinden. Ook Phlippen roept de overheid om verantwoordlijkheid te nemen bij het creeren van markten.

In het advies van het AWT komen een aantal lijnen samen.
- Bevorder marktcreatie voor producten en diensten door maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Werk aan innovatiegericht inkopen en faciliteer markten voor duurzaam geproduceerde producten.  Volgens mij zijn we hier als overheid prima toe in staat met het innovatiegericht inkoopbeleid dat de afgelopen jaren is ontwikkeld. Ook instrumenten uit het topsectorenbeleid kunnen hierbij behulpzaam zijn.
- Neem initiatief, wees regisseur en voortrekker. Die rol heeft het innovatieprogramma van Rijkswaterstaat van nature. Met de doorzettingsmacht en de kennis van de organisatie van Rijkswaterstaat (ook een aanbeveling van de AWT) zijn alle ingrendienten aanwezig om het verschil te maken in het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen.

Zowel de AWT als Phlippen verwijzen naar het boek van Mazzucato 2011 - the entrepeneurial state.  De samenvatting is zo interessant dat het boek inmiddels is besteld. Reacties van mensen die het al gelezen hebben zijn van harte welkom.

Volgens zijn alle ingrediënten aanwezig bij de overheid. Nu gaat het om de wil, durf en lef om ook echt vanuit een nieuwe rol te gaan werken.

Werken in een innovatie minded omgeving

Deze week echt een hele leuke week gehad. Er komen mooie tijden aan. De organisatie begint weer een beetje tot rust te komen na de grote kanteling van april.  Met de twee nieuwe innovatieafdelingen van Rijkswaterstaat zitten we samen met het innovatieprogramma om de tafel om afspraken te maken over samenwerking en taakverdeling waarbij we elkaar zoveel mogelijk versterken. Die afspraken beginnen zich uit te kristaliseren en ik heb er een goed gevoel bij.

Ook op de afdeling Innovatie en Markt begint de synergy steeds meer zichtbaar te worden. 'De kennisdeling met discussies met inkopers over de vraag hoe inkoop en innovatie elkaar kunnen versterken beginnen steeds interessanter te worden. Op sommige punten komen er goede kansen voorbij die we de komende tijd verder kunen verkennen. Ook met de collega's van marktcommunicatie zijn we aan het nadenken over synergie. Binnen het innovatieprogramma is veel contact met allerlei bedrijven. Datzelfde geldt voor de collega's van marktcommunicatie. Hoe kunnen we daar synergie uit halen?

Dat zal ook moeten. Want innovatie 'is in', zowel binnen als buiten de Rijkswaterstaat. Het aantal voorstellen dat we vanuit markpartijen ontvangen groeit.  Maar wat ook groeit zijn de hoeveelheid vragen vanuit projecten. Men komt steeds vaker tot de conclusie dat men innovatie nodig heeft, of dat er grote kansen liggen. Vervolgens start een zoektoch hoe dit het beste vorm te geven in de inkoop. We worden daarvoor steeds vaker gevonden, de uitdaging zal zijn om de komende maanden al deze vrager netjes en tijdig te beantwoorden en collega's te begeleiden bij hun zoektocht. Een mooie uitdaging om aan te gaan.

Verbinden, verbinden en verbinden

Deze week was er eentje van verbinden. Per 1 april hebben we bij Rijkswaterstaat een nieuwe organisatiestructuur. Dat is even wennen en oefenen, maar er begint steeds meer lijn in te komen. Wat we als directie Inkoop en Contractmanagement en als afdeling Innovatie en Markt willen wordt steeds duidelijker.  Nu is het zaak om de verbindingen weer goed te leggen. Wat want is de taakverdeling met de andere innovatieafdeling bij een ander onderdeel van Rijkswaterstaat. Dsarnaast hebben we 4 inkoopdomeinen en komen er soms vragen langs die zowel voor de innovatiecollega's als voor de inkoopcollega's interessant zijn.  Wat dat betreft is het echt een tijd van oefenen.

Ondertussen gaat ook het werk gewoon door. Vorige week was er overleg in de 2e kamer over de topsectoren en ook de stuurgroep van het kabinetsprogramma Inkoop Innovatie Urgent is bijeen geweeest. Dat vraagt voorbereiding en ook na afloop komen er vervolgacties terug die opgepakt moeten worden.

Daarnaast weten de marktpartijen ons steeds beter te vinden. Verschillende bedrijven komen met voorstellen. Daar moet naar gekeken worden, soms samen met inhoudelijke experts, en vervolgens wordt het afgehandeld. Het is leuk om te zien hoeveel innovatieve kracht er in het bedrijfsleven zit, en te kijken of we daar ook vanuit Rijkswaterstaat ons voordeel mee kunnen doen.

Prachtige innovaties in de GWW sector

Met alle organisatieveranderingen die er nu binnen Rijkswaterstaat, en de rest van de overheid, aan de gang zijn, is het soms best lastig om de open blik naar buiten vast te houden.  Vorige week stonden er gelukkig weer een aantal afspraken in de 'buitendienst' op het programma. Heerlijk om het weer even niet over structuur en verantwoordelijkheden te hebben, maar over concrete innovaties in gesprek te gaan.

Afgelopen woensdag samen met een aantal Rijkswaterstaat collega's op bezoek geweest bij Rasenberg in Breda. Ook mensen van Van Weezenbeek specialties waren aanwezig bij het bezoek. Het was een interessante ochtend. Naast het innovatieklimaat in de GWW-sector in het algemeen hebben we specifiek gesproken over 100% duurzaam asfalt. We hebben ook de site en de asfaltcentrale van Rasenberg bezocht waar het 100% duurzame asfalt geproduceerd wordt. Persoonlijk vond ik het ook echt leuk om weer even wat dieper in mijn studierichting Civiele Techniek bezig te zijn.  Later die dag heb ik nog een interessant gesprek gehad over een veelbelovende innovatie in de waterbouw, waarbij we met name gekeken hebben naar financieiringsmogelijkheden en aanbestedingsvormen om deze innovatie verder op te schalen.

De dag daarop hebben we met een aantal collega's gekeken hoe we willen omgaan met Marktinitiatieven die bij Rijkswaterstaat worden ingediend. Via digitale media is het voor marktpartijen steeds makkelijker om Rijkswaterstaat, en de bestuurlijke en politieke top van het Ministerie te benaderen. Dat dit gebeurd is goed, maar voorstellen die worden aangereikt moeten weer verder uitgezet worden in de organisatie en worden teruggekoppeld.  Aan de hand van een set concrete voorstellen hebben we gekeken wat we daar kunnen verbeteren. Daarnaast willen we als Rijkswaterstaat niet alleen reageren op marktcontacten, maar daar ook proactiever in zijn.  Het was een leuk gesprek, met een aantal goede uitkomsten om weer verder aan te werken.

Persoonlijk houd ik in ieder geval aan deze week over dat er, ondanks de crises, in de bouw- en gww-sector gewerkt wordt aan prachtige innovaties, soms ook samen met allerlei technologische partijen. Daar mag de zeker trots op zijn, en dit soort pareltjes verdienen absoluut meer aandacht dan ze nu soms krijgen.

Innovatie-energie richten

Vorige week heb ik een groot deel van mijn tijd besteed aan de innovatieopgave van Rijkswaterstaat.  Wat hebben we de komende 10 to 15 jaar aan innovatie nodig als je kijkt naar de doelen van Rijkswaterstaat en de productieopgave zoals die eraan zit te komen.  Interessante vraag, waarbij we allereerst intern met collega's hebben gekeken welke productieopgave er aan komt voor Rijkswaterstaat, en waar innovatienoodzaak zit om onze doelstellingen te realiseren.  De dag daarop hebben we met een groot aantal private partijen dezelfde opgave weer doorgenomen en gekeken waar private partijen innovatiekansen zien.  Interessante en inspirerende dagen, met tevens een weerzien met veel bekenden uit mijn topsectoren tijd. De komende dagen wordt alles uitgewerkt en tot november gaan we dit zowel intern als in overleg met onze collega's uit de markt en de kenniswereld verder ontwikkelen en de inspanningen richten.  Een spannend proces, dit is echt pionieren.  Het betrekken van nieuwe opkomende sectoren  is wel een aandachtspunt.

Daarnaast heb ik de afgelopen dagen echt slagen gemaakt met innovatiegericht inkopen. Het plan van aanpak staat en is met het management gedeeld.  Ik kan door werken richting vaststelling. Ondertussen heb ik de projecten bezocht die allereerst ondersteund gaan worden en wordt scherper wat er nodig is en waar kansen liggen.  Ook de synergie met het nieuwe ondernemingsplan en de nieuwe organisatie begint mij langzaam aan steeds scherper te worden. Mijn pad leidt mij door veel onderdelen van de organisatie en resulteert in boeiende en inspirerende gesprekken.

Ook buiten Rijkswaterstaat druppelt mijn nieuwe rol door. Dat bleek wel op de eerder gememoreerde dag met de marktpartijen. Er is veel belangstelling en enkele bijpraat afspraken zijn gemaakt.  Ook collega overheden kloppen inmiddels aan. Vorige een leuk gesprek gehad over het inkopen van een innovatie rondom de herontwikkeling van vliegbasis Soesterberg. Ongeveer in mijn achtertuin. Leuk en enthousiast gesprek.

Tot slot ben ik zojuist langs geweest bij battleofconcepts leuk bedrijf dat als incubator is ontstaan bij de Universiteit en Hogeschool Utrecht.  Het was weer even verfrissend en vernieuwend om te zien hoe zij de kracht en energie van studenten weten aan te boren.  Dit pas heel goed bij de ambitie van het Ministerie om de kracht van de samenleving veel meer in te zetten.  Ik heb een aantal leuke ideeën opgedaan hoe we hier binnen het Ministerie van I&M, en binnen Rijkswaterstaat misschien vorm aan kunnen geven.